Queen Furaንግሥት ፉራ
Sidama Zoneሲዳማ ዞን
Narrated by Abebe Kebede
Queen Fura was a famous queen in Sidamo who taught all the women how to behave, and they still follow her to this day. She was very wise. First she told them not to completely submit to men. Then, secondly, she told them not to be completely obedient. Then she told them to be shy and keep men guessing. She also told them never to show their private parts to men in public. So they should cover their bodies from the knee to the waist. She also told them that a woman should take good care of herself because men are attracted by beauty.
Unfortunately, Queen Fura was very bad to men. She gave them all sorts of impossible commands.
She would say, “Go to the river and bring me back water in a sieve.”
Or she would tell them to make big tubs out of very thin grass. Or she would pull out one of her long hairs and tell them to divide it into six. So she really gave them a hard time.
But most of all what she did was, she hated bald men and short men. So she ordered all short men and all bald men to be killed. Hundreds and hundred were killed except for one short man and one bald man. The short man wore shoes with big heels, so he survived (he invented high heels) and the other man wore a wig (he invented wigs).
Now the short man and the bald man didn’t know what to do about the queen. They thought maybe they should kill her. But that had two big problems. The first one was, you never in the tradition kill a woman. The second was, she was a queen after all. Therefore they didn’t know what to do.
So they thought and made a plan. They decided to catch a giraffe. So they chased all the giraffes in the area to a marshy swamp and they managed to catch one when it got bogged down in the marsh.
They called the queen and said, “You’re a great queen. You shouldn’t ride a normal animal. You should ride the tall, elegant giraffe.”
Because the giraffe was in the bog and had sunk down, the queen could easily mount her. Then they strapped the queen on to the giraffe’s back, chased the giraffe out of the marsh and the giraffe ran and ran and ran. The queen began falling to bits. Her head fell off somewhere. Her arm fell off somewhere. Her intestines fell out somewhere and her leg fell off somewhere.
That’s why today in Sidamo you have towns with the name head, leg, body, intestines, hand. Oun, head, Godubore, intestines, Leka, leg, Anga, hand.
ንግሥት ፉራ
በአበበ ከበደ የተተረከ
ንግሥት ፉራ ስመጥር የሲዳማ ንግሥት የነበረች ሲሆን ሴቶችን ሁሉ መልካም ባሕርይን ያስተማረችና እስካሁንም ድረስ ተቀባይነት ያላት ሴት ነች። ንግሥቲቱ በጣም ብልህ ነበረች። በቅድሚያ ሴቶች ለወንዶች ሙሉ በሙሉ ተገዢ እንዳይሆኑ፣ በሁለተኛ ደረጃ ደግሞ ሴቶች ለወንዶች ሙሉ በሙሉ ታዛዥ እንዳይሆኑ ትመክራቸው ነበር። ከዚያም በላይ ሴቶች ዓይን አፋር እንዲሆኑና ወንዶች እነርሱ ስለሚያስቡት ነገር ሁልጊዜም ግምታዊ እንጂ ግልጽ እንዳይሆን ታስተምራቸው ነበር። ኃፍረተ ገላቸውንም በአደባባይ እንዳያሳዩና ሰውነታቸውንም ከጉልበታቸው እስከ ወገባቸው ድረስ እንዲሸፍኑ ትነግራቸው ነበር። ወንዶች በውበት ስለሚማረኩ ሴቶች ራሳቸውን በደንብ እንዲጠብቁ ታስተምራቸው ነበር።
ነገር ግን ንግሥት ፉራ ለወንዶች በጣም መጥፎ ሴት ነበረች። የማይቻሉ ነገሮችን ሁሉ እንዲሠሩ ታዛቸው ነበር።
“ወደ ወንዙ ሄደህ ውሃ በወንፊት አምጣ።” እያለች ታዝዝ ነበር። ወይም በጣም ስስ ከሆነ ሣር ትልልቅ ገንዳዎችን እንዲሠሩ አለያም ከረጃጅም ጸጉሮቿ አንዱን ነቅላ ስድስት ቦታ እንዲሰነጥቁት በማዘዝ ወንዶችን ታሠቃያቸው ነበር።
ከሁሉ በላይ ግን ራሰ በራና አጭር ወንዶችን አጥብቃ ትጠላ ነበር። ስለዚህ አጫጭር እንዲሁም ራሰ በራ ሰዎች ሁሉ እንዲገደሉ ታዝዝ ነበር። በብዙ መቶዎች የሚቆጠሩ አጫጭርና ራሰ በራ ሰዎች ሲገደሉ አንድ አጭርና አንድ ራሰ በራ ወንዶች ግን ከዚህ ችግር ተርፈው ነበር። አጭሩ ሰው ረጃጅም ተረከዝ ያላቸው ጫማዎች በማድረግ ሲተርፍ (ረጅም ተረከዝን የፈጠረው እርሱ ነው) ራሰ በራው ሰው ደግሞ ሰው ሠራሽ ጸጉር (ዊግ) በማድረግ ከሞት ዳነ። (ዊግን የፈጠረው ሰው እርሱ ነው።)
ታዲያ አጭሩና ራሰ በራው ሰዎች ንግሥቲቱን ምን እንደሚያደርጓት ግራ ገብቷቸው ነበር። ሊገድሏትም አሰቡ። ነገር ግን ይህን ማድረግ ሁለት ግዙፍ ችግሮች ነበሩት። የመጀመሪያው በባሕሉ መሠረት ሴትን መግደል በፍጹም ነውር ነው። ሁለተኛው ደግሞ እርሷ ንግሥት ስለነበረች ይህ የማይሆን በመሆኑ ምን ማድረግ እንዳለባቸው ተቸገሩ።
ከዚያም ጥቂት ካሰቡ በኋላ አንድ ዘዴ ዘየዱ። አንድ ቀጭኔ ለመያዝ አስበው ቀጭኔዎቹን ሁሉ እያሳደዱ ወደ ረግረጋማው ስፍራ ከነዷቸው በኋላ አንዱ በጭቃው ተይዞ ሲቀር እርሱን ያዙት።
ንግሥቲቱንም ጠርተው “አንቺ ታላቅ ንግሥት ነሽ። አንቺ መሳፈር ያለብሽ ተራውን እንስሳ ሳይሆን ረጅምና ሞገስ ያለውን እንስሳ ነው።” አሏት።
ከዚያም በሰዓቱ ቀጭኔው እግሩ ጭቃው ውስጥ ዘልቆ ስለነበረ ንግሥቲቱ ያለ ችግር ተሳፈረችው። ከዚያም ንግሥቲቱን ቀጭኔው ላይ አስረዋት ቀጭኔውን ከጭቃው ካወጡ በኋላ ሲያባርሩት ቀጭኔው ሲሮጥ ሲሮጥ ሲሮጥ ንግሥቲቱ እየተቆራረጠች መውደቅ ጀመረች። ጭንቅላቷ ወደ አንድ ቦታ፣ እጆቿ ወደ ሌላ ቦታ፣ አንጀቷ ወደ አንድ አቅጣጫ፣ እግሮቿ ወደ ሌላ ስፍራ ተበጣጥሰው ወደቁ።
በዚህ ምክንያት ነው እስከ ዛሬ ድረስ ሲዳማ ውስጥ ጭንቅላት፣ እግር፣ ሰውነት፣ አንጀት፣ እጅ የሚባሉ የከተማ ስሞች ያሉት።
አኦውን፣ ጭንቅላት፤ ጎዱቦሬ፣ አንጀት፤ ሌላ፣ እግር፤ አንጋ፣ እጅ ማለት ነው።
In the original voice — hear tales from Sidama Zoneሲዳማ ዞን, told in Sidama / Wolaytta. Listen ›