The Riddlesእንቆቅልሾቹ
Gurage Zoneጉራጌ ዞን
Narrated by Captain Dejene Washaka
Once there lived a poor man. He wanted his son to marry a rich man’s daughter and he asked her hand in marriage. The wealthy man refused because he was poor. He insisted.
“Can you solve riddles?” the wealthy man asked him.
“Yes, I can.”
“All right. I will give you three riddles and I want the answers by tomorrow.”
The three riddles were:
“A farmer has three cows. One of the cows is milked standing in the normal way. The second is milked while she kneels. The third one is milked while sitting. What does this mean?”
He couldn’t answer.
“Let me ask my wife.”
“All right. Go and ask her,” the wealthy man said.
But she couldn’t answer either.
“Go and ask for three or four days to think about it (a postponement).”
Just then a beggar woman appeared and said, “In the name of God, please give me something to eat.”
“We have no time to give you food, go away,” the poor man said. “We’re trying to solve the wealthy man’s riddle. Go away.”
“May I hear the riddle, please?” the beggar woman asked.
“How can you solve it, you’re just a poor beggar with nothing to eat.”
“Trust me. Just let me hear it,” she insisted.
So he told her.
“It’s easy,” she said. “The first one is, the cow belongs to a wealthy man. A poor man looks after the cow of the wealthy man, takes her to pasture and to drink and so on. He helps her in childbirth, and he gets the advantage of the milk for his children by so doing. He’s always worried, thinking that some day the wealthy man will come and take the cow. That’s why he does it so quickly, because he worries that the wealthy man will take it.
The second one has half confidence – maybe he will take her or maybe not. Because the cow is common for both. We have bought the cow together.
The third one, sitting, he milks her while sitting, so the cow is his and no one can come and claim it, he can relax and milk it in peace.”
So the beggar woman told him this. The man had already told the wealthy man he didn’t know the answer so he took the beggar with him and said she had provided him with the answer.
“Do you have a son?” asked the wealthy man.
“Yes.”
“I will give my daughter to him.”
After that the beggar woman became part of the rich man’s family.
እንቆቅልሾቹ
በካፒቴን ደጀኔ ዋሻካ የተተረከ
በአንድ ወቅት አንድ ድሀ ሰው ነበር። ሰውየውም ወንድ ልጁ የአንድ ሀብታም ሰው ሴት ልጅ እንዲያገባ ፈልጎ ጋብቻውን ይጠይቃል። ሀብታሙም ሰው የሰውየውን ድህነት አይቶ ከለከለው። እንዲህ እያለም ይፈትነው ጀመር።
“እንቆቅልሾችን መፍታት ትችላለህ?” ሲለው ሰውየውም “አዎ፣ እችላለሁ” አለ።
ሀብታሙም ሰው “እንግዲያው ሦስት እንቆቅልሾችን አሰጥሃለሁ፤ መልሶቹን እስከ ነገ ድረስ እንድታመጣ” ብሎ የሚከተሉትን ሦስት እንቆቅልሾች ጠየቀው፦
“አንድ ገበሬ ሦስት ላሞች ሲኖሩት አንደኛዋ ላም የምትታለበው በተለመደው ሁኔታ ቆማ ሲሆን ሁለተኛዋ ላም ግን ተንበርክካ ነው የምትታለበው፤ ሦስተኛዋ ላም ደግሞ የምትታለበው ተቀምጣ ነው። ይህ ምን ማለት ነው?”
ሰውየው ይህንን መመለስ አልቻለም።
“እስኪ ሚስቴን ልጠይቃት” ሲል ሀብታሙም ሰው “እሺ ሄደህ ጠይቃት” አለው።
ሆኖም ሚስቱም አልቻለችም። በዚህ ጊዜ ሀብታሙ ሰው “ሄደህ ለሦስትና ለአራት ቀናት ጠይቀህ ለመምጣት ሞክር” ብሎ በቀጠሮ ሲልከው ወዲያው አንዲት የኔ ቢጤ ሴት መጥታ “ስለ እግዚአብሔር፣ እባካችሁ የምበላው ነገር ስጡኝ” እያለች መለመን ጀመረች።
ድሀውም ሰው “ለአንቺ ምግብ የምንሰጥበት ጊዜ የለንምና እባክሽ ሂጂልን፤ የሀብታሙን ሰው እንቆቅልሽ ለመፍታት እየሞከርን ነውና ሂጂልን” አላት።
የኔ ቢጤዋም ሴትዮ “እንቆቅልሹን ልትነግሩኝ ትችላላችሁ?” ስትላቸው እነርሱም “አንቺ ምስኪንና የምትበይው እንኳን የሌለሽ ድሀ የኔ ቢጤ ነሽና እንቆቅልሹን እንዴት ልትፈቺ ትችያለሽ?” አሏት።
እርሷም “ግድ የለም እመኑኝና ልስማው” ብላ ተማጸነች። ሰውየውም ነገራት።
እርሷም “ይህማ ቀላል ነው። የመጀመሪያው፣ ላሟ የሀብታም ሰው ንብረት ናት። ድሀ ሰው የሀብታሙን ሰው ላም ወደ ግጦሽ፣ ወደ ውኃና ወደ መሳሰሉት ነገሮች እየወሰደ ይጠብቃታል። ስትወልድም በማዋለድ ለሠራው ሥራ የላሟን ወተት ለልጆቹ ይወስዳል። ታዲያ ይህ ሰው አንድ ቀን ሀብታሙ ሰው መጥቶ ላሟን ይወስዳታል ብሎ ሁልጊዜ ይሰጋል፤ ስለዚህ ነው ሀብታሙ ሰው ሳይወስዳት በችኮላ በቆመችበት የሚያልባት። ሁለተኛው ሰው ደግሞ በከፊል እምነት ያለው ነው። ሀብታሙ ሰው ላሟን ሊወስዳትም ላይወስዳትም ይችላል፤ ምክንያቱም ላሟ የጋራ ንብረታቸው ናት፤ ላሟን በጋራ ነው የገዟት። ሦስተኛው ሰው ላሟን ተቀምጣ የሚያልባት፣ ላሟ የራሱ ንብረት ስለሆነች ማንም ሰው መጥቶ አይወስዳትምና ተረጋግቶ በሰላም ያልባታል” በማለት የኔ ቢጤዋ ሴት ነገረችው።
ሆኖም ድሀው ሰው መልሱን ራሱ የማያውቀው መሆኑን ለሀብታሙ ሰው ነግሮት ስለነበረ የኔ ቢጤዋን ሴት ወደ ሀብታሙ ሰው ዘንድ ይዟት ሄዶ መልሱን እርሷ እንደነገረችው ነገረው። ሀብታሙም ሰው “ወንድ ልጅ አለሽ?” ብሎ ጠየቃት። እርሷም “አዎ” አለችው።
እርሱም “ልጄን ለልጅሽ ነው የምሰጠው” ብሏት የኔ ቢጤዋ ሴት የሀብታም ሰው ቤተሰብ ሆነች።
In the original voice — hear tales from Gurage Zoneጉራጌ ዞን, told in Gurage. Listen ›